Wedi’i gywiro 2 Hydref 2026 · fersiwn 2.0.0. Gwnaeth fersiwn cyntaf y wefan hon honiadau a oedd yn anghywir. Beth newidiodd, a pham · yr hen fersiwn, wedi’i gadw
Logo Gwastraff fel Adnodd wedi’i gywiro Gwastraff fel Adnoddfersiwn 2.0.0 · wedi’i gywiro

Ffigurau fesul pwnc

Yr un ffigurau ag sydd yn Ffynonellau ac amcangyfrifon, wedi’u grwpio fesul pwnc.

Slwtsh: yr hyn y mae Dŵr Cymru yn ei adrodd

Slwtsh sy’n weddill i’w ailgylchu neu i’w waredu, ar ôl triniaeth

35,000 tDS2025-26ffynhonnelluchel confidence

Tua hanner y 70,500 tDS a gynhyrchwyd. Y gwahaniaeth yw’r hyn y mae’r driniaeth, treulio yn bennaf, yn ei ddadelfennu; ein darlleniad ni yw ei fod wedi’i droi yn bennaf yn fionwy a dŵr. Mae bron y cyfan o’r hyn sy’n weddill (99.8%) yn cael ei ailgylchu i dir amaethyddol. Nid dinistr llwyr yw treulio.

Welsh Water, Annual Performance Report 2025-26 (tables)Table 8A, line 8A.8, 'Total sewage sludge disposed' (35.0 ttds)

Cyfran y slwtsh a drinnir drwy dreulio anaerobig uwch

98.2%2025-26ffynhonnelluchel confidence

Canlyniad y cwmni ar gyfer y flwyddyn, fel y’i hadroddwyd, nid targed. Cyfran o’r holl slwtsh ar draws y cwmni, yn ôl pwysau; y targed yn ei adolygiad prisiau oedd 97.3% (98.3% oedd canlyniad 2024-25 ar y mesur hwnnw, ac mae’n dweud na chafodd ‘swm bach’ ei brosesu drwy’r pedwar safle oherwydd gwaith cynnal a chadw). Aeth 0.2% arall drwy dreulio uwch a weithredir gan drydydd parti. Caiff y rhan fwyaf o’r slwtsh ei gynhyrchu mewn mannau eraill a’i gludo i’r pedwar safle; mae ein gwiriad ni o ddata llwybrau’r cwmni isod.

Welsh Water, Annual Performance Report 2025-26 (tables)Table 8D, line 8D.4, 'by incumbent'

Cyfran y slwtsh a gynhyrchir yn y pedwar gwaith sydd â threulydd uwch ar y safle

37.3%2024-25ffynhonnellcanolig confidence

Dyma pam y gellir treulio 98% o slwtsh y cwmni er bod ganddo gannoedd o weithfeydd: mae’r 98% yn ffigur ar draws y cwmni, nid fesul safle. Ein cyfrifiad ni o ffurflen gyhoeddedig y cwmni, nid ffigur y mae’r cwmni’n ei nodi.

Welsh Water, Bioresources market information 2024-25sheets WwTW, Small WwTW and STC: sludge made at the works co-located with Afan, Cardiff Bay, Cog Moors and Five Fords, as a share of all sludge listed

2,432.165 + 13,966.739 + 7,151.686 + 4,613.634 = 28,164.224 tDS, allan o 73,932.593 tDS o’r 137 o weithfeydd mwy ynghyd ag 1,493.447 tDS o’r 450 o weithfeydd bach (75,426.039 tDS). Mae’r gweddill, tua 63%, yn cael ei gynhyrchu mewn gweithfeydd eraill a’i gludo i dreulydd, neu i ganolfan dewychu neu ddad-ddyfrio yn gyntaf, mewn tancer neu drwy biblinell.

Cyfran y slwtsh y gallwn ei olrhain, drwy lwybrau cyhoeddedig y cwmni, i dreulydd uwch

90.9%2024-25ffynhonnellcanolig confidence

Gwiriad annibynnol ar y 98% a adroddwyd, ac isafswm, nid amcangyfrif o’r cyfan. Mae’n dangos mai canlyniad i ble mae’r tunelli’n mynd mewn gwirionedd yw’r 98%, nid targed. Ein cyfrifiadau ni o ffurflen gyhoeddedig y cwmni.

Welsh Water, Bioresources market information 2024-25sheets WwTW, Small WwTW and STC: where each works sends its sludge, and where each treatment centre sends it on

Mae pob un o’r 137 o weithfeydd mwy yn nodi i ble mae ei slwtsh yn mynd (a pha gyfran). Mae pob un o’r 23 o ganolfannau tewychu a dad-ddyfrio, a’r ddau dreulydd confensiynol, yn nodi i ble mae’n anfon y slwtsh ymlaen, ac mae bron y cyfan ohono’n mynd i Afan, Bae Caerdydd, Cog Moors neu Five Fords. O ddilyn y tunelli drwy’r cysylltiadau hynny, mae 68,591 o 75,426 tDS yn cyrraedd safle treulio uwch. Ni ellir olrhain y 9% arall yn y ffurflen: nid yw’r 450 o weithfeydd bach yn rhoi llwybr (1,493 tDS), nid yw rhai llwybrau’n adio i 100%, ac nid yw ychydig o gyrchfannau wedi’u rhestru.

Cyfartaledd solidau sych y slwtsh crai a gynhyrchir yng ngweithfeydd mwy Dŵr Cymru

3.1%2024-25ffynhonnellcanolig confidence

Mae Dŵr Cymru eisoes yn pwmpio slwtsh mor ddyfrllyd â hyn, ac yn ei gludo mewn tanceri, rhwng ei weithfeydd. Ein cyfrifiad ni o ffurflen gyhoeddedig y cwmni.

Welsh Water, Bioresources market information 2024-25sheet WwTW: quantity of raw sludge and its average dry solids, for the 137 larger works

Mae 73,933 tDS o slwtsh, ar ganran solidau sych pob gwaith unigol, yn 2,353,826 tunnell o slwtsh gwlyb fel y’i cynhyrchir: 73,933 ÷ 2,353,826 = 3.1%. Gwaith canolrifol 3.7%; amrediad 0.4% i 7.2%.

Ynni o slwtsh

Uchafswm bras yr ynni nwy yn slwtsh Cymru

190 GWh2025-26amcangyfrifisel confidence

Mae Dŵr Cymru yn adrodd iddo gynhyrchu 141.8 GWh o slwtsh, felly mae’r rhan fwyaf o unrhyw uchafswm eisoes yn cael ei adfer.

70,500 tDS × 450 m³ o fionwy fesul tDS × 60% methan × 10 kWh fesul m³ o fethan = 190 GWh. Mae’r cynnyrch, y gyfran methan a’r cynnwys ynni yn werthoedd nodweddiadol yn y diwydiant (roedd fersiwn gyntaf ein model yn eu defnyddio), nid gwerthoedd Dŵr Cymru ei hun. Mae 450 m³/tDS ar y pen uchaf, mae’n debyg.

Cost

Gorlifoedd storm: y cynllun

Gorlifoedd yn gollwng ar unrhyw un adeg yn 2024, ar gyfartaledd

96 gorlifblwyddyn galendr 2024amcangyfrifcanolig confidence

Dyma’r gyfradd y tu ôl i’r cownter ar yr hafan, sy’n adio amser gollwng wrth i chi ddarllen, ar gyfartaledd 2024.

844,375 o oriau-safle o ollwng yn ffurflen 2024 Dŵr Cymru ÷ 8,784 awr yn 2024 = 96.1. Mae gollyngiadau’n clystyru mewn tywydd gwlyb, felly am y rhan fwyaf o’r oriau mae’r gwir nifer yn llawer is, ac mewn storm yn llawer uwch: cyfartaledd yw hwn, nid darlleniad. Mae’r cyfrif byw o’r gorlifoedd sy’n gweithredu nawr ar yr hafan.

Pecynnau Ofwat

Dyfroedd ymdrochi

Honiadau cwmni arall

Biliau

Oddi ar y grid nwy

Cymru heddiw

Treulio ar ffermydd: maint a swyddi

Trydan o slyri 250 o fuchod a gedwir dan do drwy’r flwyddyn

25–40 kWeffynonellau 2015-2024amcangyfrifcanolig confidence

Roedd ein model cyntaf yn rhagdybio 200 kWe ar gyfer uned â 250 o fuchod. Roedd y ffigur a fenthycodd y model gan Farmers Weekly (275 kWe) ar gyfer 250 o fuchod ynghyd â 150 hectar o india-corn, ar brisiau 2012.

IEA Bioenergy Task 37, Small-scale anaerobic digestion (2015)page 3 of the brochure; and the Farmers Weekly article of 23 October 2024

IEA Bioenergy (2015): ‘dim ond capasiti cynhyrchu trydan o tua 10 kWe sydd gan fferm dda byw nodweddiadol â 100 o fuchod godro’, felly tua 25 kWe ar gyfer 250 o fuchod. Farmers Weekly (2024): dylai gwaith 44 kW ‘gyflenwi digon o drydan ar gyfer uned laeth dan do â 300 o fuchod’, tua 37 kW ar gyfer 250 o fuchod. Rydym yn nodi 25-40 kWe. Mae’n llai os mai dim ond am ran o’r flwyddyn y cedwir y buchod dan do.

Swyddi parhaol fesul 100 o dreulyddion fferm 200 kWe

10–60 swyddcyfernodau 2012amcangyfrifisel confidence

Roedd ein model cyntaf hefyd yn cyfrif tua 35 fesul 100, ond ar gyfer 1,125 o weithfeydd o faint ac o nifer na ellir eu cyfiawnhau.

NNFCC for DECC, UK jobs in the bioenergy sectors by 2020 (April 2012)Figure 19: 0.21 design, 1.18 construction, 2.21 permanent and 0.14 contract operation, 0.50 feedstock (FTE per MWe)

Cyfernodau NNFCC: gweithredu 2.21 parhaol + 0.14 contract, a deunydd crai 0.50, yn swyddi cyfwerth ag amser llawn fesul MWe a osodwyd. Mae 100 o weithfeydd 0.2 MWe yn 20 MWe: (2.21 + 0.14 + 0.50) × 20 = 57 o swyddi. Ar ben isaf yr ystod, dim ond cynnal a chadw dan gontract sy’n cyfrif, gan mai’r ffermwr sy’n rhedeg y gwaith: mae NNFCC yn rhagdybio un gweithiwr contract fesul 10 o weithfeydd, felly 10. Gweithfeydd o tua 1.2 MWe ar gyfartaledd oedd yn sampl NNFCC, felly mae’n debyg bod lleihau’r raddfa yn goramcangyfrif. Byddai gwaith slyri yn unig o 25-40 kWe yn cyflogi llawer llai.

Bionwy o dunnell o slyri gwartheg godro

22 m³data 2011 mewn adroddiad 2017ffynhonnellcanolig confidence

‘Un rhan o bump o’r ffigur ar gyfer gwastraff bwyd cartrefi a silwair glaswellt’: ychydig o nwy y mae slyri ar ei ben ei hun yn ei gynhyrchu, a dyna pam mai cyd-dreulio â deunyddiau crai cyfoethocach sydd fel arfer yn cynnal yr economeg.

Ricardo Energy & Environment for ClimateXChange, Farmyard manure, slurry and anaerobic digestion in Scotland (2017)Table 1: dairy cattle slurry, biogas 22 m³ per tonne fresh weight

Byddai slyri o tua’r nifer hwn o fuchod godro yn llenwi’r capasiti treulio sbâr y mae Dŵr Cymru yn ei nodi

2,000–4,500 o fuchod2024-25amcangyfrifisel confidence

Cynllun peilot, nid ateb, oni bai bod capasiti’n cael ei adeiladu. Nid yw Dŵr Cymru yn dweud y byddai’n derbyn slyri fferm.

7,053 tDS o gapasiti sbâr ÷ 9% deunydd sych = tua 78,000 tunnell o slyri y flwyddyn; ÷ 23 tunnell y fuwch y flwyddyn = tua 3,400 o fuchod a gedwir dan do drwy’r flwyddyn. Mae hynny’n cyfateb i tua 1.3% o 254,100 o fuchod godro Cymru. Mae capasiti ar gyfer deunydd crai dyfrllyd yn aml wedi’i gyfyngu gan gyfaint, nid gan solidau sych yn unig, felly gall hyn ei oramcangyfrif; mae buchod a gedwir dan do am ran o’r flwyddyn yn cynhyrchu llai o slyri, felly gall hyn danamcangyfrif y fuches. Dyna pam mae’r ystod yn eang.

Arbediad blynyddol yn Barber's Farmhouse Cheesemakers o bympiau gwres ffynhonnell llaeth mewn tri o’i saith parlwr godro

£70,0002024-26ffynhonnellcanolig confidence

Y fferm a chyflenwr y pympiau gwres, Arkaya Energy, fel yr adroddwyd gan newyddiadurwr. Nid ydym wedi gweld y data. Un fferm yn ne-orllewin Lloegr, nid yng Nghymru.

Mae’r pympiau gwres yn oeri’r llaeth ac yn defnyddio’r gwres a dynnir ohono i gynhesu dŵr golchi i 92°C. Mae’r fferm yn dweud eu bod yn haneru ei defnydd o drydan.

The Guardian (from Canary Media), 'It bloody works': why the world's oldest cheddar-maker uses a 'milk-source' heat pump, 17 September 2026'saving Barber's about £70,000 a year'

Data byw