Wedi’i gywiro 2 Hydref 2026 · fersiwn 2.0.0. Gwnaeth fersiwn cyntaf y wefan hon honiadau a oedd yn anghywir. Beth newidiodd, a pham · yr hen fersiwn, wedi’i gadw
Logo Gwastraff fel Adnodd wedi’i gywiro Gwastraff fel Adnoddfersiwn 2.0.0 · wedi’i gywiro

Nid yw’r dudalen hon wedi’i chyfieithu eto.

Version 1 site text

Every line of text on the first site, in English and Welsh, as published on 24 March 2026. A line is flagged when it contains a claim we later retired. The Welsh here is the original; it has not been corrected, and the new Welsh will be written by a human translator.

KeyEnglishCymraegRetired claim
hero.title1WASTEGWASTRAFF
hero.title2AS RESOURCEFEL ADNODD
hero.subtitleEvery day, Welsh waters receive sewage that could power homes, fertilise fields, and create thousands of jobsBob dydd, mae dyfroedd Cymru yn derbyn carthffosiaeth a allai bweru cartrefi, gwrteithio caeau, a chreu miloedd o swyddi
hero.scrollscrollsgroliwch
crisis.titleRight now, in Welsh watersAr hyn o bryd, yn nyfroedd Cymru
crisis.loadingChecking live overflow monitors…Gwirio monitorau gorlif byw…
crisis.noneoverflow points monitored — none currently dischargingpwynt gorlif wedi’u monitro — dim yn gollwng ar hyn o bryd
crisis.activesewage overflows discharging right nowgorlif carthffosiaeth yn gollwng ar hyn o bryd
crisis.recentin the last 24hyn y 24 awr diwethaf
crisis.investigatingunder investigationdan ymchwiliad
scale.works838 sewage treatment works across Wales838 o weithfeydd trin carthffosiaeth ledled Cymru
scale.farms24,000 farms producing slurry24,000 o ffermydd yn cynhyrchu slyri
scale.bathingBathing water quality at 7-year lowAnsawdd dŵr ymdrochi ar ei isaf ers 7 mlyneddbathing-seven-year-low
scale.energyOnly 23% energy self-sufficientDim ond 23% yn hunangynhaliol o ran ynni
scale.bacteriaBovine & human bacteria in riversBacteria buchol a dynol mewn afonydd
scale.netzeroNet zero target: 2040Targed sero net: 2040
scale.overflowsCombined sewer overflows into coastal watersGorlif carthffos cyfunol i ddyfroedd arfordirol
scale.billannual energy bill flushed awaybil ynni blynyddol yn cael ei olchi i ffwrdd
scale.unemployedpeople claiming unemployment benefits across Waleso bobl yn hawlio budd-daliadau diweithdra ledled Cymru
opp.spilledyears of sewage spilled in 2024 aloneo flynyddoedd o garthffosiaeth wedi’i ollwng yn 2024 yn unigyears-of-sewage
opp.sinceSince you started reading:Ers i chi ddechrau darllen:
opp.flushedof energy value flushed into Welsh riverso werth ynni wedi’i olchi i afonydd Cymrupounds-per-second
opp.energytitleThe energy we’re flushing awayYr ynni rydym yn ei olchi i ffwrdd
opp.bubblelegBubble size = energy potential (MWh/yr per catchment)Maint y swigen = potensial ynni (MWh/bl fesul dalgylch)
opp.adcouldAD could generateGallai TD gynhyrchu
opp.totaluseWelsh Water’s total energy usecyfanswm defnydd ynni Dŵr Cymrumultiple-of-use
opp.worstWorst offenders — 2024Y troseddwyr gwaethaf — 2024
conn.titleWhere it hurts mostLle mae’n brifo fwyaf
conn.intro283,000 Welsh homes have no gas connection — the highest rate in Britain. They pay up to 3x more for heating fuel. The areas most dependent on bottled gas are the same farming communities whose slurry could power local biogas plants. The jobs are in the waste.Nid oes gan 283,000 o gartrefi Cymru gysylltiad nwy — y gyfradd uchaf ym Mhrydain. Maent yn talu hyd at 3 gwaith yn fwy am danwydd gwresogi. Yr ardaloedd sydd fwyaf dibynnol ar nwy potel yw’r un cymunedau ffermio y gallai eu slyri bweru gweithfeydd bionwy lleol. Mae’r swyddi yn y gwastraff.offgas-highest
conn.excellentExcellentRhagorol
conn.goodGoodDa
conn.sufficientSufficientDigonol
conn.poorPoorGwael
conn.offgridOff gas gridOddi ar y grid nwy
conn.areaAreaArdal
conn.offgridcolOff gridOddi ar grid
conn.claimantsClaimantsHawlwyr
conn.bathingcolBathingYmdrochi
prec.titleOne company proved there’s another wayProfodd un cwmni fod ffordd arall
prec.nameNorthumbrian WaterNorthumbrian Water
prec.sludgeSludge processedSlyj wedi’i brosesu
prec.billsCustomer billsBiliau cwsmeriaid
prec.billsvalLowest in EnglandIsaf yn Lloegr
prec.efficiencyEfficiencyEffeithlonrwydd
prec.effval32% above average32% uwch na’r cyfartaleddnorthumbrian-32
prec.netzeroNet zero targetTarged sero net
prec.jobsJobs created per yearSwyddi a grëwyd y flwyddyn
prec.localLocal spendGwariant lleol
prec.localval60p in every £160c ym mhob £1
prec.provenThe technology is proven. The commercial model is proven. This is not innovation — it is deployment.Mae’r dechnoleg wedi’i phrofi. Mae’r model masnachol wedi’i brofi. Nid arloesedd yw hyn — defnydd ydyw.
trans.titleWhat if Wales pulls together?Beth pe bai Cymru’n tynnu ynghyd?
trans.introWelsh Water has no shareholders. Every pound stays in Wales. The investment would be self-financing over the bond term.Nid oes gan Dŵr Cymru gyfranddalwyr. Mae pob punt yn aros yng Nghymru. Byddai’r buddsoddiad yn hunanariannu dros gyfnod y bond.self-financing
trans.btnPull TogetherTynnu Ynghyd
trans.energySelf-sufficient energyYnni hunangynhaliol
trans.energydesc£46M annual bill replaced by biogas and biomethane revenueBil blynyddol o £46M wedi’i ddisodli gan refeniw bionwy a biomethanenergy-bill-46m
trans.cleanClean rivers and beachesAfonydd a thraethau glân
trans.cleandescSludge processed for energy, not dumped. Swimmers safe year-roundSlyj wedi’i brosesu ar gyfer ynni, nid ei ddympio. Nofwyr yn ddiogel drwy’r flwyddynsludge-clean-water
trans.jobsThousands of skilled jobsMiloedd o swyddi medrus
trans.jobsdescPermanent rural employment across 30–40 year plant lifespansCyflogaeth wledig barhaol ar draws oes gweithfeydd o 30–40 mlynedd
trans.circCircular agricultureAmaethyddiaeth gylchol
trans.circdescFarm slurry becomes energy + fertiliser. River pollution stops at sourceSlyri fferm yn troi’n ynni + gwrtaith. Llygredd afonydd yn stopio wrth y ffynhonnellslurry-at-source
ask.titleWhat is being askedBeth sy’n cael ei ofyn
ask.introThis paper does not ask Welsh Water to do something unprecedented. It asks why Welsh Water is not doing what Northumbrian Water has already done. Specifically:Nid yw’r papur hwn yn gofyn i Dŵr Cymru wneud rhywbeth digynsail. Mae’n gofyn pam nad yw Dŵr Cymru yn gwneud yr hyn y mae Northumbrian Water eisoes wedi’i wneud. Yn benodol:not-doing-what-northumbrian
ask.1That Welsh Water publish a comprehensive bioresources strategy with a clear timeline for processing 100% of its sewage sludge through advanced anaerobic digestion, as Northumbrian Water already does.Bod Dŵr Cymru yn cyhoeddi strategaeth bioadnoddau gynhwysfawr gydag amserlen glir ar gyfer prosesu 100% o’i slyj carthffosiaeth drwy dreulio anaerobig uwch, fel y mae Northumbrian Water eisoes yn ei wneud.
ask.2That Welsh Water assess and publish the revenue forgone by its current approach — the energy not generated, the biomethane not sold, the fertiliser not produced — and explain to its customers why this resource is being destroyed rather than monetised.Bod Dŵr Cymru yn asesu ac yn cyhoeddi’r refeniw a gollwyd gan ei ddull presennol — yr ynni heb ei gynhyrchu, y biomethan heb ei werthu, y gwrtaith heb ei gynhyrchu — ac yn esbonio i’w gwsmeriaid pam mae’r adnodd hwn yn cael ei ddinistrio yn hytrach na’i wneud yn arian.
ask.3That Welsh Water explore formal partnerships with the agricultural sector for co-digestion of farm slurry, recognising that sewage and agricultural organic waste are the same problem and the same opportunity.Bod Dŵr Cymru yn archwilio partneriaethau ffurfiol gyda’r sector amaethyddol ar gyfer cyd-dreulio slyri fferm, gan gydnabod bod carthffosiaeth a gwastraff organig amaethyddol yn un broblem ac yn un cyfle.
ask.4That the Senedd’s Climate Change, Environment and Infrastructure Committee examine whether Welsh Water’s current pace of investment in sludge-to-energy infrastructure is consistent with its constitutional purpose, the Well-being of Future Generations Act, and Wales’s renewable energy targets.Bod Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Seilwaith y Senedd yn archwilio a yw cyflymder buddsoddi presennol Dŵr Cymru mewn seilwaith slyj-i-ynni yn gyson â’i ddiben cyfansoddiadol, Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, a thargedau ynni adnewyddadwy Cymru.
ask.5That the Welsh Government consider its role in coordinating the regulatory framework to enable integrated treatment of human and agricultural organic waste, rather than maintaining the artificial separation that allows both to pollute Welsh waters.Bod Llywodraeth Cymru yn ystyried ei rôl wrth gydlynu’r fframwaith rheoleiddio i alluogi triniaeth integredig o wastraff organig dynol ac amaethyddol, yn hytrach na chynnal y gwahaniad artiffisial sy’n caniatáu i’r ddau lygru dyfroedd Cymru.
ask.6That the Future Generations Commissioner assess whether the current approach to organic waste in Wales — treating it as a disposal problem rather than an energy and employment opportunity — is compatible with the Act’s requirement to meet present needs without compromising future generations’ ability to meet theirs.Bod Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn asesu a yw’r dull presennol o ymdrin â gwastraff organig yng Nghymru — ei drin fel problem gwaredu yn hytrach na chyfle ynni a chyflogaeth — yn gydnaws â gofyniad y Ddeddf i ddiwallu anghenion presennol heb beryglu gallu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion hwy.
ask.closingThis is not a request for subsidy. It is a question about why a proven, net-positive investment in Welsh infrastructure is not being pursued at the scale the technology and the constitutional mandate demand.Nid cais am gymhorthdal yw hwn. Cwestiwn ydyw pam nad yw buddsoddiad profedig, net-bositif mewn seilwaith Cymru yn cael ei ddilyn ar y raddfa y mae’r dechnoleg a’r mandad cyfansoddiadol yn ei mynnu.no-subsidy
ask.downloadDownload the full briefing paperLawrlwythwch y papur briffio llawn
ask.modelView the economic impact modelGweld y model effaith economaidd
footer.byPeter Bunyan — Woodsend Farm, PembrokeshirePeter Bunyan — Fferm Woodsend, Sir Benfro
footer.creditResearch and writing by Peter Bunyan. Analysis, data visualisation, and site built withYmchwil ac ysgrifennu gan Peter Bunyan. Dadansoddi, delweddu data, a gwefan wedi’i hadeiladu gyda
footer.by2by Anthropic.gan Anthropic.